Skip to main content Skip to footer
मुखपृष्ठ

शोध

Main menu

  • ताजे अद्यतन
  • लेखनस्पर्धा-२६
    • समग्र लेखनस्पर्धा 2014 ते 2025
    • Index लेखनस्पर्धा-२०२६
  • साहित्य संमेलन
  • नवे लेखन
  • वाङ्मयशेती
  • लोकप्रिय लेखन
  • शेतकरी गीत
  • संक्षिप्त परिचय

Welcome User Block

🙏 नमस्कार पाहुणे ! शेतकरी, शेती अभ्यासक, रसिक आणि सारस्वतांच्या दुनियेत आपले स्वागत आहे. 🙏
अ.भा. मराठी शेतकरी साहित्य चळवळीचा उपक्रम
विश्वस्तरीय Online लेखनस्पर्धा-२०२६ 
लेखनाचा विषय : शेती/महिला/ग्रामीण जीवन 
प्रवेशिका दाखल करण्याची अंतिम मुदत : २५ नोव्हेंबर २०२६
  • स्पर्धेचे स्वरूप, पारितोषिकाचे स्वरूप, प्रवेशिका सादर करण्याची पद्धत, नियम व शर्ती, याविषयी सविस्तर माहिती येथे >> https://baliraja.com/node/3379 उपलब्ध आहे.
  • सादर झालेल्या प्रवेशिका येथे >> https://baliraja.com/spardha-2026 पाहता येतील.

युगात्मा स्मारक, स्वप्नपूर्ती आणि ग्लोबल ग्रंथालय : भाग - ५

Main page content

गंगाधर मुटे
By गंगाधर मुटे | 6:28 PM IST, रवी March 20, 2022
साठीचे हितगुज
आयुष्याच्या रेशीमवाटा
साठीचे हितगुज
साठीचे हितगुज : भाग - ५
युगात्मा स्मारक, स्वप्नपूर्ती आणि ग्लोबल ग्रंथालय
 
शेती आणि शेतकरी या दोहोंचाही एकंदरीत इतिहास तसा फार काही चांगला नाही. इतिहासात कितीही मागे जाऊन पाहिले तरी कोणत्याही कालखंडात शेती आणि शेतकऱ्यांच्या आयुष्यात सन्मानाचे जिने आल्याचीही नोंद आढळत नाही. शेतकऱ्यांचा राजा तर कधी झालाच नाही. शेतकऱ्यांचा सर्वात मोठा राजा म्हणजे बळीराजा पण बळीराजा सुद्धा काही निखळ शेतकरी राजा नव्हता. तो आम जनतेचा राजा होता. इतिहासाच्या पानावर बळीराजानंतर शेतकऱ्यांचा राजा म्हणून जे दुसरं आणि शेवटलं नाव येतं ते शिवाजी महाराजांचं; पण शिवाजी महाराज सुद्धा निखळ शेतकर्‍यांचे राजे नव्हतेच. ते रयतेचे राजे होते. त्यांची धोरणे शेतीला न्याय देणारी होती, शेतकऱ्यांच्या हिताची जतन करणारी होती, इतक्यावरच समाधान मानावे लागते.
 
शेतकऱ्यांचे हितचिंतक म्हणून जसे राजे दोनच तसेच शेतकऱ्यांची बाजू घेऊन लढणारे शेतकऱ्यांचे नेतेही दोनच. पहिले महात्मा फुले आणि दुसरे युगात्मा जोशी. शेतकऱ्यांच्या आयुष्यात केवळ दोन राजे आणि दोन नेते, त्यापलीकडे काही नाही. त्याआधी काही नाही आणि नंतरही काही नाही. शेतकऱ्यांच्या आयुष्यात थोर महामानवांचा दुष्काळ असूनही शेतकरी इतका बेपर्वा की त्याने कधीही आपल्या हितचिंतक राजाची अथवा नेत्यांच्या स्मृतींची जपणूक केली नाही. ऐतिहासिक दस्तावेज सुद्धा जतन केला नाही. त्याचा परिणाम असा की आज बळीराजा, शिवाजी महाराज आणि महात्मा फुले यांच्या शेती विषयक कर्तृत्वाचा दस्तावेज आज फारसा काही उपलब्ध नाही.
 
युगात्मा शरद जोशींचा उल्लेख शेतकरी नेते असा जरी होत असला तरी ते केवळ शेतकरी नेते नव्हते, राजकीय नेते तर नव्हतेच नव्हते; याउलट ते महान शेतीतज्ज्ञ व अर्थतज्ज्ञ होते. साम्यवाद, समाजवाद आणि गांधीवादानंतर शेतीच्या स्वातंत्र्यवादाची अर्थशास्त्रीय तर्कशुद्ध विचारधारा मांडणारे ते युगपुरुष होते. त्यांनी मांडलेला विचार साम्यवाद आणि समाजवादाला पार ध्वस्त करून गेला. यु, जोशींवर टीका करणारे चिक्कार आहेत पण या टीकाकारांच्या गर्दीत त्यांनी मांडलेला विचार तर्कशास्त्राच्या आधारावर सप्रमाण खोडून काढणारा आजवर कुणीही जन्माला आलेला नाही. त्यांनी मांडलेला विचार आतापर्यंत कोणालाही खोडून काढता आलेला नाही. त्यांनी मांडलेला शेतीविचार इतका तर्कशुद्ध, शास्त्रशुद्ध आणि एका धाग्यात गुंफलेल्या महावस्त्रासारखा आहे की आज सर्वमान्य होऊन सर्व राजकीय नेत्यांनाही तीच री ओढावी लागत आहे.
 
बळीराजा, शिवाजी महाराज आणि महात्मा फुले यांच्या बाबतीत झाले ते निदान शरद जोशी यांच्या बाबतीत तरी होऊ नये असे माझे जे कायम मत राहिले आहे. शरद जोशींनी मांडलेले अर्थशास्त्र खोडून नवे अर्थशास्त्र मांडणारा शेतकरी नेता भविष्यात कोणत्या कालखंडात जन्माला येईल हे सांगणे आज तरी अवघड असल्याने निदान तोपर्यंत तरी शरद जोशींच्या स्मृतींची, विचारांची आणि दस्तावेजांची जपणूक होऊन त्यांच्या स्वप्नांचा भारत उभारण्यासाठी आपण आपल्यापरीने तरी प्रयत्न केले पाहिजेत.
 
एक वर्षापेक्षा जास्त काळ सलगपणे ज्यांना शरद जोशींच्या सहवासात राहण्याची संधी मिळाली अशा एका हाताच्या बोटावर मोजता येणाऱ्या नशीबवान व्यक्तीच्या यादीत माझा नंबर लागतो. या सहवासामुळे त्यांना जवळून न्याहाळता आले, त्यांना जवळून वाचता आले आणि अवलोकनही करता आले. ते ना माझ्या रक्ताचे, ना रक्ताच्या नात्याचे, ना जातीचे, ना पंथाचे, ना माझ्या पक्षाचे, ना माझ्या विरोधी पक्षाचे. अर्थात कोणतेही परंपरागत ऋणानुबंध नसल्याने व कोणत्याच स्वरूपातील हितसंबंध गुंतलेले नसल्याने मला त्यांच्या कार्याकडे त्रयस्थपणे व तटस्थपणे बघता आले. त्यामुळे शेतीमध्ये सन्मानाचे दिवस आणायचे असतील तर यु. शरद जोशींच्या अर्थवादाशिवाय दुसरा पर्याय नाही असे मला वाटत असेल तर त्याचे मूल्य आगळेवेगळे व नक्कीच मोठे ठरते. 
 
हाच एकंदरीत सारासार विचार करून पुढील आयुष्य यु. शरद जोशी यांचे यांच्या स्मृतींची जपणूक, विचारांचा प्रसार आणि त्यांच्या स्वप्नातील भारत उभारणीसाठी प्रयत्न करणे माझे कर्तव्य ठरते. स्मृतींची जपणूक, विचारांचा प्रसार आणि त्यांच्या स्वप्नातील भारत उभारणीसाठी प्रयत्न करण्याचे मार्ग काय असावेत यासंबंधी उहापोह पुढील भागात करू. (क्रमशः)
 
- गंगाधर मुटे आर्वीकर
 
=-=-=-=
वीस/तीन/बावीस
=-=-=-=
आजवरचे सर्व भाग वाचण्यासाठी *Fingure-Right* http://www.baliraja.com/ar या लिंकवर क्लिक करा.
=-=-=-=

युगात्मा स्मारक, स्वप्नपूर्ती आणि ग्लोबल ग्रंथालय - फेसबुक लिंक

=-=-=-=



युगात्मा शरद जोशी
साठीचे हितगूज
Gangadhar Mute
गंगाधर मुटे
वाङ्मयशेती
  • Log in or register to post comments
  • वाचनखूण साठवा
  • Like
  • 3873 views

शोध

सदस्य प्रवेश

CAPTCHA
हे सोपे गणित सोडवा आणि त्याचे उत्तर लिहा. उदा. 1+3 साठी, 4 लिहा.
हा प्रश्न तुम्ही मानव आहात की नाही हे तपासण्यासाठी आणि मशीनद्वारे होणारे स्पॅम/फ्रॉड अटॅक रोखण्यासाठी आहे.
  • नवीन खाते बनवा
  • Reset your password

माझे खाते (current-user)

  • माझ्या वाचनखुणा
  • लॉग इन करा
वाचकांच्या भेटी

 
वाचकांनी आजपर्यंत दिलेल्या *Au* एकूण भेटी 

 

माझी वांगंमयशेती घाट्यात गेली परंतु माझ्या वाङ्मयशेतीला मात्र बरे भाव मिळत आहेत.
 

Find बळीराजा डॉट कॉम on Sharad-joshi-inFind बळीराजा डॉट कॉम on Abmssc-PageFind बळीराजा डॉट कॉम on FacebookFind बळीराजा डॉट कॉम on TwitterFind बळीराजा डॉट कॉम on Youtube

Who's online उपस्थित सदस्य

बळीराजावर सध्या 0 सदस्य उपस्थित आहेत.

Visitors Online/उपस्थित पाहुणे

  • सध्या साईटवरील लेखन वाचण्यासाठी उपस्थित पाहुणे: 16 *
Who's new नवीन सदस्य
  • Rutuja Bane
  • कीर्ती _विजय _लंगडे
  • Madhuri_123
  • Rashin@123
  • sneha

Recent comments ताजे प्रतिसाद

  • तरल आणि काळजाचा ठाव घेणारी रचना
    11 hours 30 minutes ago
  • संवेदनशील आणि रोखठोक आविष्कार
    11 hours 32 minutes ago
  • काळ्या आईवरची निष्ठा
    11 hours 34 minutes ago
  • प्रभावीपणे मांडली आहे.
    11 hours 36 minutes ago
  • अप्रतिम आणि काळजाला भिडणारी रचना!
    1 day 12 hours ago

आज सर्वाधिक वाचन

शीर्षक आजचे वाचन
स्वतंत्र भारत पक्ष कार्यकारिणी - 2023-24 65
शरद जोशी आणि माझ्यातली कार्यकर्ती 28
पिकलेला काटा अन् करपलेली पिके 25
किती चाटणार भारतपुत्रा? 22
पायाखालची वीट दे : भक्तीगीत ।।७।। 22
आत्महत्या नव्हे, शेतकर्‍यांचा शासकीय खून! 21
कापला रेशमाच्या सुताने गळा 19
संमेलनातील कवीची निवड : कार्यपद्धती 19
आजचे शेतमालाचे बाजारभाव 8
किसान क्रांती 5
उठ शेतकऱ्या, घे मशाल 4
IT कार्यशाळा - लेखन कसे करावे? - भाग-१५ 4
उद्ध्वस्त 3
दुःखात राहतो मी 3
शेतक-यांचा राजा बळीराजा 3
मा. शरद जोशी यांना हार्दिक शुभेच्छा. 3
भूमी अधिग्रहण कायदा - २०१३ व २०१४ 3
नियोजन : ११ वे अ.भा.म.शे.सा. संमेलन, नाशिक 3
विश्वस्तरीय Online लेखनस्पर्धा-२०२२ : निकाल 3
मरतात चार शेळ्या... 2

Pagination

  • Current page 1
  • पान 2
  • पान 3
  • Next page ››
  • Last page Last »
more

लोकप्रिय लेखन (वाचनसंख्या)

शीर्षक वाचनसंख्या
पोळ्याच्या झडत्या 217,973
माझे फेसबूक स्टेटस-1 180,810
शुभारंभ 134,899
रानमेवा - भूमिका 109,382
नागपुरी तडका - ई पुस्तक 107,376
आजचे शेतमालाचे बाजारभाव 92,136
सेंद्रिय शेती आणि रासायनिक शेती : संभ्रावस्था आणि वास्तविकता 87,529
कुलगुरू साहेब, आव्हान स्वीकारा....! 82,773
भोंडला, हादगा आणि भुलाबाईची गाणी : महिलांच्या व्यथा 79,573
उद्देश आणि भूमिका 77,432
विनोदी मिर्चीमसाला : दर्जेदार विनोद संग्रह 73,405
विचारपूस 71,687
गणपतीची आरती ॥३५॥ 67,708
सत्कार समारंभ : वर्धा 66,719
शेतकरी संघटना लोगो, बिल्ला 63,265
किती चाटणार भारतपुत्रा? 61,222
जात्यावरची गाणी 55,988
माझे फेसबूक स्टेटस - 2 49,361
महाराष्ट्र शासनाचे पत्र - कापूस निर्यात 47,034
हाण त्याच्या टाळक्यात पायामधला बूट : नागपुरी तडका ।।९।। 46,337

Pagination

  • Current page 1
  • पान 2
  • पान 3
  • Next page ››
  • Last page Last »
more

शुभारंभ - FT2

संकेतस्थळ शुभारंभ : मिती वैशाख कृ.६, रोज सोमवार, दिनांक २३ मे २०११, वेळ - सकाळी ८.२९    ©लेखनाचे सर्व हक्क प्रकाशकाचे स्वाधीन.   नियमावली

Copyright © Baliraja.Com - All rights reserved

Developed and Designed by : Gangadhar Mute For अ.भा.मराठी शेतकरी साहित्य चळवळ Sheti Arth Prabodhini