Skip to main content Skip to footer
Home

Search form

Main menu

  • ताजे अद्यतन
  • लेखनस्पर्धा-२६
  • साहित्य संमेलन
  • नवे लेखन
  • वाङ्मयशेती
  • लोकप्रिय लेखन
  • लेखनस्पर्धा
  • शेतकरी गीत
  • संक्षिप्त परिचय

सामूहिकपणे करूया हुमणीचा नायनाट!

Main page content

Profile picture for user युवराज शिन्दे
By युवराज शिन्दे | 3:34 PM IST, Wed August 27, 2014


सामूहिकपणे करूया हुमणीचा नायनाट!


-युवराज शिंदे (पीएच. डी.)

खरीप हंगामामध्ये हुमणी या किडीमुळे भुईमूग, ज्वारी, बाजरी, मका व ऊस यासारख्या पिकांचे मोठ्या प्रमाणात नुकसान होते. हे टाळण्यासाठी किडीचा जीवनक्रम जाणून प्रौढ व अळी अवस्थांचा नाश सामुदायिकरीत्या करणे आवश्यक आहे.

हुमणीविषयी
- बहुभक्षी कीड.
- शास्त्रीय नाव
- कोणत्या पिकांवर आढळते? - ऊस, भुईमूग, ज्वारी, बाजरी, मका
- नुकसानाची तीव्रता- 30 ते 80 टक्के
- वालुकामय जमिनीमध्ये अधिक उपद्रव


ओळख हुमणीची



अळी अवस्था-


- प्रथम अळी अवस्था पांढरीशुभ्र, पिवळे डोके, सुमारे 8 मी.मी. लांबी. छातीवर पायांच्या तीन जोड्या.
पूर्ण विकसित अळ्या पिवळट-सफेद, डोक्या चा रंग बदामी व इंग्रजीच्या "सी' अक्षराप्रमाणे अर्धगोलाकार.
पूर्ण विकसित अळीची लांबी सुमारे 40 ते 45 मि.मी.


-प्रौढ भुंगेरा


- तपकिरी किंवा बदामी रंग. 18 ते 20 मि.मी. लांब व 8 मि.मी.पर्यंत जाड. पंखाची प्रथम जोडी ढाली प्रमाणे मजबूत. पंखाची दुसरी जोडी पातळ व घडी करण्यासाठी लवचिक असून, पहिल्या जोडीखाली सुरक्षित व पंख उघडताना मदत करते.


हुमणी किडीची जीवनसाखळी


1) पहिल्या पावसानंतर प्रौढ भुंगेरे सायंकाळी जमिनीतून बाहेर येतात.
2) कडूलिंब, बाभूळ, बोर यासारख्या वृक्षावर मादीसोबत मिलनासाठी जमतात.


नियंत्रण याच वेळी हवे:


याच काळात बांधावरील यजमान झाडांची पाने खातात.
रात्रीच्या वेळी प्रकाश सापळे लावून त्यांना आकर्षित करावे. संध्याकाळी व रात्री या झाडांच्या फांद्या जोरात हलवून प्रौढ खाली पाडावेत. ते गोळा करून केरोसीन वा कीटकनाशकमिश्रित पाण्यात टाकून नष्ट करावेत. हे काम सामुदायिकरीत्या करणे अधिक फायदेशीर.

3) त्यानंतर सूर्योदयापूर्वी पुन्हा जमिनीत परत जातात.
(दिवसा प्रौढ किडे दिसून येत नाहीत.)

अंडी घालण्याचा कालावधी जून-जुलै
- जमिनीत साधारणपणे 8 ते 10 सें.मी. खोलपर्यंत साबुदाण्याच्या आकाराची व लांबट गोल अंडी
- एक मादी तिच्या जीवनकाळात देते- 60 ते 70 अंडी.
- अंड्यातून 9 ते 10 दिवसांत अळी बाहेर येते.

अळी अवस्था- 5 ते 7 महिन्यांची
- जमिनीत ती 10 ते 15 सें.मी. खोल अर्धगोलाकार पडून राहते.
हीच पिकासाठी नुकसानकारक अवस्था

ऑक्टोिबरच्या तिसऱ्या आठवड्यानंतर अळी जमिनीत खोलवर कोषावस्थेत जाते.
कोष तांबूस तपकिरी रंगाचा व टणक. कोषावस्था 20 ते 25 दिवस

प्रौढ- कोषातून निघणारे प्रौढ कीटक पहिल्या पावसापर्यंत जमिनीतच सुप्तावस्थेत भुंगेरे सुरवातीस पिवळसर पांढरट व कालांतराने तपकिरी होतात. भुंगेराचे आयुष्य सुमारे 80 ते 90 दिवस.
हुमणीची अशा प्रकारे एका वर्षात एक पिढी पूर्ण होते.


नुकसान -


- प्रथमावस्थेतील अळ्या पिकाची तंतुमुळे खातात. ती उपलब्ध नसल्यास सेंद्रिय पदार्थ खातात. तंतुमुळांचा फडशा पाडल्यानंतर मुख्य मुळे खाण्यास सुरू करतात. परिणामी झाड वाळते. एका झाडाचे मूळ कुरतडून खाल्ल्यानंतर हुमणी दुसऱ्या झाडाकडे वळते. शेतात एका ओळीत झाडे वाळल्याचे दिसून येते.
- नुकसान प्रामुख्याने आढळणारे महिने- ऑगस्ट-सप्टेंबर


एकात्मिक कीड नियंत्रण -


1) उन्हाळ्यात खोल नांगरट, त्यामुळे जमिनीतील किडीच्या सुप्तावस्था (प्रौढ कीटक) नाश पावतात.
2) लागवडीपूर्वी चारीत एरंडी खत (250 किलो प्रति हेक्टार) दिल्यास भुईमुगातील नुकसान टाळणे शक्य.
3) यजमान झाडांवर फवारणी- (प्रति 10 लिटर)
- कार्बारील (60 टक्के)-20 ग्रॅम किंवा
थायोडीकार्ब (75 टक्के) 10 ग्रॅम
द्रावण सर्व पानांवर व्यवस्थितरीत्या फवारावे.

6) पीक लागवडीपूर्वी- फोरेट (10 टक्के दाणेदार)- 25 किलो प्रति हेक्टनर प्रमाणे जमिनीत टाकावे.
7) भुईमूग पेरण्यापूर्वी बियाण्यास क्विनॉलफॉस (25 टक्के ईसी) 25 मिली प्रति किलो प्रक्रिया. तीन तास सावलीत वाळवून पेरणी करावी.

हुमणीचे नैसर्गिक शत्रू- बगळा, चिमणी, घार, कावळे, रानमांजर, रानडुक्कर, मुंगूस हे हुमणीच्या अळ्या आवडीने खातात.
परोपजीवी बुरशी-बिव्हेरिया बॅसियाना, मेटारायझिम ऍनिसोपली),
जिवाणू-बॅसीलस पॉपीली
सूत्रकृमी- हिटरोऱ्हॅब्डिटीस व स्टेनरनेमा

पीक फेरपालट- एरंडी, कापूस अथवा तुरीला पसंती द्यावी.
उभ्या पिकात
- उपद्रव आढळल्यास ठिबकद्वारा पाण्यामध्ये थेंब-थेंब क्लोीरपायरीफॉस (20 टक्के ईसी) पाच लिटर प्रति हेक्टयर सोडावे.

संपर्क – युवराज शिंदे (Ph.D. कृषी कीटकशास्त्र) (9763063179)

हुमणी
कीड
नियंत्रण
  • Log in or register to post comments
  • वाचनखूण साठवा
  • Like
  • 3189 views

Search

User login

CAPTCHA
Solve this simple math problem and enter the result. E.g. for 1+3, enter 4.
This question is for testing whether or not you are a human visitor and to prevent automated spam submissions.
  • Create new account
  • Reset your password

माझे खाते (current-user)

  • लेखन करा
  • माझ्या वाचनखुणा
वाचकांच्या भेटी

 
वाचकांनी आजपर्यंत दिलेल्या *Au* एकूण भेटी 

 

माझी वांगंमयशेती घाट्यात गेली परंतु माझ्या वाङ्मयशेतीला मात्र बरे भाव मिळत आहेत.
 

Find बळीराजा डॉट कॉम on Sharad-joshi-inFind बळीराजा डॉट कॉम on Abmssc-PageFind बळीराजा डॉट कॉम on FacebookFind बळीराजा डॉट कॉम on TwitterFind बळीराजा डॉट कॉम on Youtube

Who's online हजर पाहुणे

बळीराजावर सध्या 3 सदस्य उपस्थित आहेत.
  • Ajit1980
  • admin
  • मुक्तविहारी
Who's new नवीन सदस्य
  • मीरा पंडित
  • Nilkavi
  • केशव पंडित
  • Narayan Sangale
  • Anil Ranjak Ch…

Recent comments ताजे प्रतिसाद

  • धन्यवाद
    2 days 19 hours ago
  • लेखणीने लढाईस सज्ज व्हावे!
    2 days 20 hours ago
  • आता तयार व्हावे
    2 days 20 hours ago
  • गंगाधरजी, "दुपट्टा घसरणे
    1 month 3 weeks ago
  • १५ व्या अ. भा. मराठी शेतकरी साहित्य संमेलनाचे उद्घाटन
    2 months 1 week ago

शुभारंभ - FT2

संकेतस्थळ शुभारंभ : मिती वैशाख कृ.६, रोज सोमवार, दिनांक २३ मे २०११, वेळ - सकाळी ८.२९    ©लेखनाचे सर्व हक्क प्रकाशकाचे स्वाधीन.   नियमावली

Footer menu

  • Contact

Copyright © Baliraja.Com - All rights reserved

Developed and Designed by : Gangadhar Mute For Sheti Arth Prabodhini अ.भा.मराठी शेतकरी साहित्य चळवळ